محدوده مورد مطالعه در این پژوهش آبهای ساحلی پیرامـونجزیره کیش تا عمق ۱۵ متر میباشـد . ایـ ن محـدوده در شـمالخلیج فارس و در ۱۸ کیلومتری جنوب کرانه های بندر لنگه، درموقعیت جغرافیای ی ۲۶ درجـه و ۲۸ دقیقـه تـا ۲۶ درجـه و ۳۶ دقیقه عرض شمالی و ۵۳ درجه و ۵۲ دقیقـه تـا ۵۴ درجـه و ۴ دقیقه طول شـرقی واقـع اسـت . منطقـه مطالعـاتی بـه ۱۹ پهنـهتقسیمبندی گردید که از این میان ۸ پهنه دارای آبسنگ مرجانی و ۱۱ پهنه فاقد آبسنگ مرجانی بود (شکل ۱).
جزیره کیش، جزیرهای با منشا مرجـانی بـوده و در گذشـتهآبهای کم عمق سـاحلی آن سراسـر پوشـیده از آبـسنگ هـایمرجانی بوده است. ولی امروزه به دلیل تغییرات اقلیمی و فشارناشی از عوامل انسانی بخشهای و سیعی از این جزیره عـاریاز آبسنگ مرجانی گشته اسـت. آبـسنگ هـای مرجـانی جزیـره کـیش از نـوع آبـسنگ اهـ ی حاشـیه ای هـستند (۲۰). پـراکنش آبسنگهای مرجانی در جزیره کیش حداکثر تا عمـق ۱۵ متـری میباشد که بیشترین حضور این گونهها در عمق ۳ تـا ۸ متـری دیـده مـی شـود. بیـشترین پوشـش آبـسنگهـای مرج انی در بخشهای شرقی و شـمالی جزیـره کـیش دیـده مـی شـود . امـاوضعیت پراکنش آبسنگها در این مناطق به دلیل تخلیه پـسابمراکز مس کونی و تفریحی و وجود تأس یـسات آب شـیرین کـن تقریبا اندک بوده به طوری که پوشش آبسنگهای مرجانی زنده در نزدیکی سـاحل بنـدرگاه بـه ۲ تـا ۳ درصـد مـیرسـد (۲).
بزرگترین خانواده آبسنگهای مرجانی از نظر تنـوع در جزیـره کــیش، خــانواده Faviidae بــا ۸ گونــه بــوده و بعــد از آن خانوادههای Poritidae و Siderastreidae هر کدام بـا ۳ گونـه مختلف می باشند. خانواده Acroporidae بیشترین فراوانی را در آب هــای اطــراف جزیــره کــیش دارد و پــس از آن خــانواده
۴۲
Poritidae در مرتبه دوم قرار دارد. کمترین فراوانی ن یـز متعلـق
.(۲۰) است Dendrophyllidae به خانواده

جمع آوری داده ها
در تابستان ١٣٨٩ پارامترهای فیزی کـی و شـیمیایی آب و بـستردریا در ٣٠ ایستگاه پیرامون جزیره کـ یش مـورد سـنجش قـرار گرفت. از این ٣٠ ایستگاه تعـداد ١٢ ایـستگاه در ٨ پهنـه دارایمرجان و ١٨ ایستگاه در ١١ پهنه فاقد مرجان واقع شـدند. ایـنپارامترها شامل ٨ پـارامتر فیزی کـی و شـیمیایی آب (عمـق آب، دمای آب، شوری، کدورت، اکسیژن محلول، pH، کلروفیل a و سرعت جریان آب) و ٢ پارامتر فیزیکی بستر دریا (شیببستر وجنسبستر) میباشند. پارامترهای فیزی کی و شیمیایی آب توسط دستگاه CTDثبـت شـدند. بـه دل یـل پـراکنش سـنگفرش هـای مرجانی جزیره کیش تا عمـق حـداکثری ١٢ تـا ١۵ متـر ، نقـاط نمونه برداری حداکثر تا عمق ١۵ متـر انتخـاب شـدند . سـرعت جریان آب نیز در نقاط تعیین شده با توجه به پروژه مدلـسازی امواج ایران در منطقه خلیج فارس به ویژه جزیره کـیش تعیـین شد.
بررسـی جـنس رسـوبات بـستر نیـز بـا اسـتفاده از گـرب نمونه برداری (با ٣ تکـرار در هـر ایـستگاه) و تعیـین جـنس و دانه بندی آنها در محیط آزمایشگاهی صورت گرفت . از هر یـک از ایستگاهها نمونهای به وزن تقریبی ۵٠٠ گرم برداشت شد کـه پس از خشک شدن، ال ک شدن و تعیین وزن، درصد دانهبنـدی رسوبات مـشخص شـد. در ایـن بررسـی درصـد رسـوبات بـا دانهبندی بزرگ تر از ١۶ میلیمتر (قلوه سنگی و صخرهای) برای هر ایستگاه در تحلیلهای آمـاری مـورد اسـتفاده قـرار گرفـت .
شیب بستر در هر یـک از ایـستگاه هـای نمونـه بـرداری از روی نقشه عمق سنجی مشخص شد.
در نهایت از آنجایی که تغییرات یک فصل نمیتواند بهطـور دقیق بیانگر تغییرات پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب در یک منطقه باشد، اقـدام بـه گـردآوری تغییـرات ثبـت شـده توسـط محققان مختلف طی سالیان گذشته گردید که بـا ایـستگاه هـای نمونه برداری این مطالعه همپوشانی داشتند. در نهایـت از میـانگینسالانه این دادهها برای هر یـک از پارامترهـا در تجزیـه و تحلیـل استفاده شد. جدول ۱ منابع مورد استفاده برای تعیـین پارامترهـایفیزیکی و شیمیایی آب و جدول ۲ مقادیر این پارامترها طی سالیانگذشته در پیرامون جزیره کیش را نشان میدهند.

تجزیه و تحلیل داده ها

شکل ۱. موقعیت محدوده مطالعاتی و پهنههای دارا و فاقد آبسنگ مرجانی
(موقعیت آبسنگهای مرجانی برگرفته از مطالعه رضائی و همکاران، ۱۳۸۹ است)
الگـوی پـراکنش ایـستگاه هـای دارای مرجـان و فاقـد مرجـان براساس فا کتورهـای زیـست محیطـی انـدازهگیـری شـده بـااستفاده از آزمون دسته بنـدی غیرمتر یـک (nMDS) از مـاتریس Euclidean distance ترسیم گردید. از آنجایی کـ ه فاکتورهـایزیست محیطـی مـذکور از واحـدهای متفـاوتی برخـورداربودند. لذا قبل از انجام آزمون به منظور حذف اثـر مقیـاس(واحد) تمامی دادههای فا کتورهای مذ کور (از طریـق کـسر مقدار هر مشاهده از میانگین و تقـسیم آن بـر انحـراف معیـار) استاندارد شدند . همچنین در ادامه با استفاده از تحلیل خوشهای
۴۳

(Cluster analysis) درصد شباهت ایستگاه های مرجانی و فاقـد مرجان براساس فاکتورهای زیست محیطـی انـدازه گیـری شـده مورد بررسی قرار گرفت. در تحلیل خوشـه ای شـاخص تـشابهEuclidean مورد استفاده قرار گرفت.
برای تعیین پارامترهـایی کـ ه ب یـشترین تـأثیر را در ایجـاد تفاوت بین ایستگاههای مرجانی و فاقد مرجان ایجاد می کنند، آزمون درصد شـباهت (SIMPER: Similarity Percentage) در نرم افزار PRIMER 5 مورد استفاده قرار گرفـت (۱۵). ابتـدانرمـال بـودن داده هـا بـا اسـتفاده از آزمـون کولمـوگروف- اسمیرنوف (K-S) و تساوی واریانس ها با استفاده از آزمون لیون مورد سنجش قرار گرفـت . ایـن آزمـون پـارامترهـا رابراساس اهمیت آنها در ایجاد تفاوت بین زونهای مرجـانیو فاقد مرجان از زیاد به کم مرتب مـی کنـد . در ایـن روشسهم مشار کت هر یک از پارامترها به صورت درصـد ارائـه میشود. از این آزمون به ترتیب برای تعیین درصد شـباهتبین ایستگاههای مرجانی و ایستگاههای فاقد مرجان هر یک به صورت جداگانه و همچنین برای تعیین میزان شباهت مابین ایستگاههای مرجانی با ایستگاههای فاقد مرجان استفادهشد.
۴۴
جدول ۱. منابع مورد استفاده جهت تعیین پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

توضیحات منابع مورد استفاده پارامترها
برگرفته از نقشه عمق سنجی و نتایج CTD (٨) ،(٧) عمق آب
میانگین ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٩) ،(٨) ،(٧) ،(۴) ،(٢) ،(١) دمای آب
میانگین ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٨) ،(٧) ،(۴) ،(٢) ،(١) شوری
میانگین ٣ ساله (٨٩-١٣٨۶) (٨) ،(٧) ،(٢) کدورت

میانگین ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٧) ،(۴) ،(٢) اکسیژن محلول
میانگین ٩ ساله (٨٩-١٣٨٠) (٧) ،(۴) ،(٢) آب pH
میانگین ٣ ساله (٨٩-١٣٨۶) (٧) ،(٣) ،(٢) کلروفیل a
برگرفته از میانگین سرعت جزرومد و امواج (٨) ،(۵) شدت جریان آب
برگرفته از نقشه عمق سنجی (٨) شیب بستر
نمونه برداری با گرب و آنالیز دانهبندی رسوب (٧) ،(٢) جنس بستر
نتایج
الگوی پراکنش مکانی ایستگاه های مرجانی و فاقد مرجان نتایج نمودار دستهبندی (nMDS) بـا اسـتفاده از مـاتریس Euclidean distance براساس فاکتورهای زیست محیطـی اندازه گیری شده، نشاندهنده بروز تغییر در پراکنش مکانی هر یک از ایستگاههـای مرجـانی و فاقـد مرجـان بـود بـهطوری که ایستگاه های دارای مرجان از ایستگاه هـای فاقـدمرجان جدا شده اند (شکل ۲). هـم چنـین میـزان شـباهت ایـستگاه هـای مرجـانی و فاقـد مرجـان در جزیـره کـیش براساس پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب بـا اسـتفاده ازتحلیل خوشهای صورت گرفت کـ ه نتـایج آن در شـکل ۳ نشان داده شده است.
مطابق شکل ۳، ایستگاه مرجانی شـ ماره ۶ (CR 6) واقـع درشمال جزیره کیش در غرب اسکله میرمهنا و همچنـین ایـستگاهفاقد مرجان شـماره ۲ (NC 2) واقـع در شـمال شـرقی جزیـرهک یش، از نظ ر پارامتره ای فیزیک ی و ش یمیایی آب ش باهت بیشتری به یکدیگر داشته و با سایر ایستگاههای مرجانی و فاقـدمرجانی تفاوت بسیاری را نشان می دهند.

۴۵

شکل ۲. نمودار دسته بندی (nMDS) با استفاده از ماتریس Euclidean distance براساس پارامترهای فیزیکی و شیمیایی اندازه گیری شده

شکل ۳. نتایج تحلیل خوشه ای ایستگاه های مرجانی و فاقد مرجان براساس پارامترهای فیزیک ی و شیمیایی آب

پارامترهــای مــؤثر در الگــوی تغییــرات پــرا کنش مکــانی ایستگاه های دارای مرجان و فاقد مرجان
آزمونSIMPER به ترتیب بـرای تعیـین درصـد شـباهت بـینایستگاههای مرجانی، ایـستگاههـای فاقـد مرجـان و هـمچنـین ایستگاههای مرجانی با ایستگاههای فاقد مرجان استفاده گردیـد.
۴۶
با استفاده از این آزمون، پارامترهایی که در مجموع بیشتر از ۹۲ درصد مسئول شباهت بین ایـستگاههـای مرجـانی بـودهانـد درجدول ۳ نشان داده شدهاند. مطابق این جدول شوری بـا سـهممـشارکتی براب ر بـا ۰۴/۳۲ درص د از مجمـوع ۲۰/۹۲ درص د بیشترین سهم و سپس دمای آب، شدت جریان، عمـق آب،pH و اکسیژن محلول به ترتیـب بـا ۴۰/۲۲، ۸۳/۱۹، ۶۷/۶، ۴۸/۶ و۷۸/۴ درصد عامل شباهت بین ایستگاه های مرجانی هستند.
همچنین پارامترهایی که مسئول شباهت بـین ایـستگاههـایفاقد مرجان بودهاند نیز در جدول ۴ ارائه شدهانـد . مطـابق ایـنجدول همانند ایستگاههای مرجانی، شوری بـا سـهم مـشارکتی
جدول ۳. پارامترهای موثر در شباهت بین ایستگاه های مرجانی با ارائه درصد مشارکتشان در این شباهت (۳۳/۹۶ = میانگین شباهت)
میزان تجمعی درصد مشارکت انحراف معیار شباهت میانگین شباهت میانگین فراوانی پارامترها
۳۲/۰۴ ۳۲/۰۴ ۳۱/۷۱ ۳۰/۸۶ ۳۸/۸۵ شوری
۵۴/۴۴ ۲۲/۴۰ ۴۰/۹۶ ۲۱/۵۸ ۲۷/۰۸ دمای آب
۷۴/۲۷ ۱۹/۸۳ ۲۸/۹۹ ۱۹/۱۰ ۲۴/۳۳ شدت جریان
۸۰/۹۴ ۶/۶۷ ۱۰/۱۰ ۶/۴۳ ۸/۴۰ عمق آب
۸۷/۴۲ ۶/۴۸ ۴۷/۹۰ ۶/۲۴ ۷/۸۰ pH
۹۲/۲۰ ۴/۷۸ ۱۳/۲۷ ۴/۶۰ ۵/۸۳ اکسیژن محلول

جدول ۴. پارامترهای مؤثر در عدم شباهت بین ایستگاههای فاقد مرجان با ارائه درصد مشارکتشان در این شباهت (۰۳/۹۶ = میانگین شباهت)
میزان تجمعی درصد مشارکت انحراف معیار شباهت میانگین شباهت میانگین فراوانی پارامترها
۳۱/۷۱ ۳۱/۷۱ ۳۸/۸۶ ۳۰/۴۵ ۳۸/۵۹ شوری
۵۴/۴۰ ۲۲/۶۹ ۴۰/۸۲ ۲۱/۷۹ ۲۷/۶۰ دمای آب
۷۶/۲۱ ۲۱/۸۱ ۱۶/۷۷ ۲۰/۹۵ ۲۷/۰۹ شدت جریان
۸۳/۶۱ ۷/۴۰ ۱۰/۱۵ ۷/۱۰ ۹/۸۴ عمق آب
۹۰/۱۶ ۶/۵۵ ۴۱/۶۴ ۶/۲۹ ۷/۹۶ pH

جدول۵. درصد مشارکت پارامترهای فیزیکی و شیمیایی در ایجاد تفاوت ایستگاه های مرجانی و فاقد مرجان. میانگین فراوانی هر پارامتر روی هر نوع ایستگاه نشان داده شده است (۹۱/۴ = میانگین عدم شباهت).
میزان تجمعی
درصد
مشارکت انحراف معیار
عدم شباهت میانگین
عدم شباهت میانگین فراوانی در
ایستگاه های فاقد مرجان میانگین فراوانی در
ایستگاه های مرجانی پارامترها
۲۵/۰۶ ۲۵/۰۶ ۱/۴۰ ۱/۲۳ ۳/۲۳ ۵/۶۰ شیب بستر
۴۸/۴۴ ۲۳/۳۸ ۱/۶۰ ۱/۱۵ ۲۷/۰۹ ۲۴/۳۳ عمق آب
۶۲/۳۱ ۱۳/۸۸ ۱/۴۷ ۰/۶۸ ۳۸/۵۹ ۳۸/۸۵ شدت جریان
۷۶/۱۳ ۱۳/۸۲ ۰/۹۲ ۰/۶۸ ۹/۸۴ ۸/۴۰ شوری
۸۴/۸۲ ۸/۶۹ ۱/۲۹ ۰/۴۳ ۲۷/۶۰ ۲۷/۰۸ دمای آب
۹۳/۴۳ ۸/۶۱ ۲/۶۸ ۰/۴۲ ۳/۱۸ ۴/۱۹ کدورت
برابر با ۷۱/۳۱ درصد از مجموع ۱۶/۹۰ درصد مهمترین عامـلشباهت بین ایستگاههای فاقد مرجان است. در ادامه پارامترهایدمای آب، شدت جریان، عمق آب وpH به ترتیـب بـا ۶۹/۲۲، ۸۱/۲۱، ۴۰/۷ و ۵۵/۶ درصـ د از مجمـ وع ۱۶/۹۰ درصـ د از اهمیت کمتری برخوردارند.
۴۷
در نهایـت بـا اسـتفاده از آنـالیز SIMPER پارامترهـایی کـه درمجم وع بی شتر از ۹۳ درص د در ایجاد ع دم ش باهت بــینایستگاههای مرجانی و فاقد مرجان نقش داشتند با ارائه درصـدمشارکتشان در این عدم شباهت مشخص شدند (جدول ۵). بـاتوجه به جدول ۵ بیشترین سهم در ایجاد عدم شباهت بـین دوگروه ایستگاه های مرجانی و فاقد مرجان را پارامتر شـیب بـستربا ۰۶/۲۵ درصـد دارا بـود و بـه دنبـال آن پارامترهـای شـدتجریان، شوری، عمق، دمای آب و کدورت به ترتیب با سـهمیبرابـــر بـــا ۳۸/۲۳، ۸۸/۱۳، ۸۲/۱۳، ۶۹/۸ و۶۱/۸ درصـــد در رتبه های بعدی اهمیت قرار داشتند.

بحث و نتیجهگیری
این بررسی با هدف بررسی میزان شباهت پهنههـای مرجـانی وفاقد مرجان جزیـره کـ یش بـا توجـه بـه دادههـای چنـد سـالهپارامترهـای فیزیکـی و شـیمیایی آب و شـکل بـستر صـورت گرفت. نتایج این بررسی نشان داد که پهنههای مرجانی از نظـرشرایط فیزی کی و شیمیایی آب و جنس بستر با پهنـه هـای فاقـدمرجانی متفاوت هستند. با توجه به جدول ۵، پارامترهای شـیببستر، عمق آب، شدت جریان، شوری، دمای آب و کدورت درمجم وع ب یش از ۹۳ درص د م سئول تف اوت ب ین دو گ روهایستگاههای مرجانی و فاقد مرجان بودند که از ایـن میـان سـهپارامتر شیب بستر، عمق آب و شدت جریان بیش از ۳/۲ (بیش از ۶۲ درصد) مجموع مشارکت را در ایجاد عـدم شـباهت بـین دو گروه ایستگاه مرجانی و فاقد مرجان نشان دادند. در بـین دوگروه بررسی شده پـارامتر شـیب بـستر بـا بـیش از ۲۵ درصـدبیشترین سهم را در این عدم شباهت دارا بـود. میـانگین شـیببــستر در ایــ ستگاههــای دارای مرجــان، ۵۹/۵ درجــه و در ایستگاههای فاقد مرجان، ۲۲/۳ درجه بود. این موضـوع بیـانگراین واقعیت است که آبسنگهای مرجـانی در پیرامـون جزیـرهکیش مناط ق شیبدار را در مقایـسه بـا بـسترهای کـم شـیب وهموار برای استقرار تـرجیح مـیدهنـد کـه ایـن امـر بـه دلیـلناپایداری رسوبات در چنین بسترهایی و جابجایی آنهـا توسـط
۴۸
جریانات دریایی است. بسترهای شـیبدار بـه دلیـل ناپایـداری رسوبات، اغلب از نرخ رسوب گذاری پائینتری برخوردار بوده و دارای جنس بستر دانه درشتتر و صخرهای میباشـند کـه از ش رایط مطل وبتری جه ت اس تقرار لارو مرج ان ه ا و رش د کلونیهای مرجـانی برخـوردار اسـت (۲۵). لارو مرجـانهـا در شرایط فیزیکی پایدار همچـون نـرخ رسـوب گـذاری پـایین و وجود بسترهای محکم در یک منطقـه از نـرخ اسـتقرار بـالای ی برخوردار بوده و تشکیل کلنیهای جد یـدی را مـی دهنـد (۲۵).
همچنین مناطق شیبدار به میزان ز یادی رو ی جهـت و شـدتجریانـات دری ایی در تپـ هه ای کربنـاتی ک ه محـل س کونت آبسنگهای مرجان ی اسـت تأثیرگـذار هـستند. ایـ ن نکتـه از آنجهت که مرجانها موجودات ی چسب یده بـه بـستر بـوده و بـرای تامین بخش عمدهای از مواد غذایی خود (صید پلانکتونها) بـهجریانات در یا یی وابسته اند از اهمیـ ت ز یـادی برخـوردار اسـت(۲۱).
پس از شیب بستر پارامترهای عمق آب و شدت جریان آبب ه ترتی ب ب ا ۳۸/۲۳ و ۸۸/۱۳ درص د از جمل ه مه م ت رین شاخصهای عـدم شـباهت بـین دو ایـستگاه مرجـانی و فاقـدمرجان در جزیره کیش بودند . مطابق این بررسی میانگین عمـقآب در ایــستگاههــای مرجــانی (۳۹/۷ متــر) در مقایــسه بــاایستگاههای فاقد مرجان (۸۴/۹ متـر) بـه مراتـب کمتـر اسـت. مهمترین دلیل این امر بالاتر بـودن شـدت نـور در منـاطق کـ م عمقتر میباشد. به خاطر ماهیت فتوسنتز کنندگی آبـسنگهـایمرجانی، این موجودات وابستگی شدیدی به شدت نـور دارنـد(۳۰). از سوی دیگر تغییر در کیفیـت و کمیـت نـور ، بـر روی غلظت کلروفیل a و در نتیجه روی میزان فتوسنتز آبـسنگهـایمرجانی تأثیر گذار است(۱۲). هـمچنـین فرا ینـد آهکـی شـدن آبسنگها نیز در حضور نور خورشید و با کمـک بـاکتری هـای فتوسنتزکننده با سرعت بیشتری انجام می شود (۱۸).
از این رو مناسبترین عمق در ارتباط با بقای آبـسنگ هـای مرجانی عمقی است کـه در آن شـدت نـور بـه ۱ تـا ۲ درصـد شدت نـور در سـطح آب کـاهش یافتـه باشـد (۱۲). در منـاطق استوایی به دلیل تـابش عمـود نـور خورشـید ، عمـده پـراکنشآبسنگهای مرجانی تا اعماق ۲۵ تا ۳۰ متر نیز دیـده مـیشـود (۱۲)، اما در جزیره کیش و سایر نقاط خلیج فارس به دلیل قرار گرفتن در نواحی نیمه اسـتوایی و تـابش مایـل نـور خورشـید ، پراکنش آبسنگهای مرجانی محـدود بـه اعمـاق کمتـری شـدهاست. آبسنگهای مرجانی در جزیره کیش حدا کثر تا عمـق ۱۱ متر پرا کنش دارند (۱۹و۲۰)، که عمـده پـراکنش آنهـا در دامنـهعمقی ۳ تا ۸ متر (۲۰) است. طبیعتـﹰا هـر چـه عمـق آب کمتـرباشد، به دلیل افزایش شدت نور، آبسنگ های مرجانی در جزیره کیش نیز بایستی از پراکنش بالاتری برخوردار باشند. اما امروزهدر جزیره کیش بـه دلیـل شـدت بـالای فعالیـتهـای تفرجـی(غواصی، قایق سواری و ماهیگیری) و صیادی مخـرب، عمـدهپراکنش آبسنگهای مرجانی به مناطق عمیقتـر آب (۸-۶ متـر) محدود گشته است.
همچنین در این بررسی مشخص شد کـ ه میـانگین سـرعتجریان آب در ایستگاههای مرجانی ( cm/s۳۳/۲۴) در مقایسه با ایـستگاه هـای فاقـد مرجـان ( cm/s۰۹/۲۷) از میـزان کمتـری برخوردار است . با این وجود آبهای ساحلی پیرامـون جزیـرهکیش در مقایسه با نتایج به دست آمـده در سـایر نقـاط جهـان(۲۲، ۲۶ و ۳۲) از شدت جریان مطلوبی بـرای بقـاء و سـلامتآبسنگهای مرجـانی برخـوردار اسـت. مناسـب تـرین سـرعت جریان آب در اکوسی ستمهای مرجانی، حـداکثرcm/s ۷۵ (۳۲) وcm/s ۶۰ (۲۲) گزارش شده است و اعتقاد بر این اسـت کـ ه شدت جر یان بیش از این مقدار میتواند بر پایداری آبسنگهای مرجانی و اسـتقرار لارو مرجـان هـا آثـار زیانبـار داشـته باشـد . هــم چنــین حــداقل ســرعت جریــان آب بــرای ســلامت اک وسیستمهای مرجـانی، cm/s ۱۰ گـزارش شـده اسـت (۲۶). پارامتر شدت جریان آب از این جهـت بـرای سـلامت و بقـای آبسنگهای مرجانی با اهمیت است که مـیتوانـد تع یـین کننـده میزان پراکنش لارو مرجان ها در بستر دریا باشد (۲۲). به علاوه اینکه جریانات دریایی بـه علـت داشـتن آب حـاوی اکـسیژن فراوان و مواد غذایی مانند پلانکتون هـا و ن یـز دور کـردن مـواد زائد مانند نوترینتها با توجه به ماهیت ساکن بودن آبسنگ های مرجانی مـیتواننـد بـرای مرجـانهـا مف یـد هـم باشـد و مـانع رسوبگذاری ذرات معلق روی مرجانها شود (۱۲). البته امواج پر انرژی میتوانند تأثیر منفی داشته باشند و منجـر بـه ش کـسته شدن مرجانها گردند (۳۱). از سوی دیگر جریانات در یـایی بـا شدت کم (کمتر ازcm/s ۱۰) نیز به دلیـل پـایین بـودن کـارایی ورود آب ح اوی اک سیژن محلول و م واد غ ذائی همچون
فیتوپلانکتونها و خروج مواد زائد همچون نوترینتها تـأثیرات نامطلوبی بر سلامت اکوسیستمهای مرجانی بـر جـا مـیگـذارد(۲۲ و ۳۲).
مطابق این بررسی میتوان ایـن گونـه نتیجـه گرفـت کـ ه توجه به پارامترهای شیب بستر، عمق آب و شدت جریان دردرجـه نخـست و سـپس پارامترهـای شـوری، دمـای آب و کدورت در درجه بعدی اهمیـت مـیتوانـد شـاخص خـوبیبرای بررسی پراکنش آبسنگهـای مرجـانی پیرامـون جزیـرهکیش باشد. نگـاهی بـه پارامترهـای فیزیکـ ی و شـیمایی کـه توسط محققان مختلف برای مطالعه آبسنگ های مرجانی مـد نظر قرار گرفته است، تأییدکننده نتایج حاصل از این پژوهش است. به عنوان مثال طی مطالعه ای روی آبسنگ های مرجانی جزای ر ایران ی خل یج ف ارس ب ه وی ژه جزی ره ک یش (۲)، پارامترهایی ماننـد دمـای آب، عمـق آب، شـوری ، کـدورت، اکسیژن محلول و کلروفیل a به عنوان مهـم تـرین پارامترهـای فیزیکی و شیمیایی آب مد نظر قـرار گرفـت . نتیجـه تحقیـق(۱۰)، پارامتره ای جریان ات دری ایی، دم ای آب، ش وری، کدورت، اکسیژن محلول و pH آب را بـه عنـوان مهـم تـر ین پارامتره ای فیزیک ـی و ش ـیمیایی در مطالع ه آب سنگ ه ای مرجانی سواحل دریای سرخ در کشور مصر مورد توجه قرار داد. در منطقه صخره های بزرگ مرجانی اسـترالیا، متغیرهـای دمای آب، شوری، کدورت، عمق آب و کلروفیلa علاوه بـر متغیرهایی مانند P ،N و C در ب ررسی کیفیت آب مورد توجه قرار گرفت (۲۶).
توجه و شناخت پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب معرفـی
۴۹
شده در این پژوهش با توجه به اینکه روی فرایندهای ز یـستیآبسنگهای مرجانی نیز تأثیرگذار میباشند، در کنـار توجـه بـهعوامل انسانی موثر بر سلامت مرجـانهـا ماننـد پـساب مراکـ ز مسکونی و تفرجی (به ویـژه در سـواحل شـرقی و شـمالی) از اهمی ـت ب سیار زی ـادی در موفقی ت برنام ـه ه ای حفاظ ـت از اکوسیـستم هـای مرجـانی در آب اهـ ی سـاحلی جزیـره کـیش برخوردار است.

منابع مورد استفاده
سپاسگزاری
نگارندگان این مقاله وظیفه خود میدانند تا از همکـاری آقا یـ ان دکتر دان یال اژدر ی رئ یس مرکز تحقیقاتی ش یلات آبهای دور – چابهار و محمود ابراهیمی کارشناس پژوهشکده اکولوژی خل یج فارس و دریای عمان کمال تشکر و قـدردانی را داشـته باشـند. همچنـین از سـازمان منطقـه آزاد کـ یش بـه خـاطر حمایـت و پشتیبانی مالی این تحقیق تشکر می شود.
۱. ابراهیمی، م . ۱۳۸۵. مطالعات مستمر هیدرولوژی و هیدروبیولوژی خلیج فارس و تنگه هرمز در محدوده آبهای اسـتان هرمزگـان.
گزارش پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، بندر عباس.
۲. رضائی، ح.، ک . صمیمی، ک. کبیری، پ. غفاری، م. جلیلی، م. هشترودی، پ. قوام مصطفوی و م. غواصی. ۱۳۸۹. بر رسـی ز یـست بوم شناسی سواحل دریایی جزیره کیش با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS). گزارش موسسه ملـی اق یـانوس شناسـی، تهران.
۳. شکری، ن. ۱۳۸۵. اندازهگیری میزان کلروفیل a در مرجانهای جزیره کیش. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، نور.
۴. عمیـدی، ر. ۱۳۸۰. بررسـی و انـدازهگیـری عناصـر سـنگین (نیکـل و وانـادیوم) و هیـدروکربن هـای نفتـی در صـدف خـوراکی Saccostrea cucullata در محدوده جزرومدی جزیره کیش. پایان نامه کارشناسی ارشد آلودگی و حفاظت محـیط زیـست دریـا،دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران.
۵. فرزین گهر، م. ۱۳۷۷. پیشبینی جزرومد در جزیره کیش. پایان نامه کارشناسی ارشد فیزیک دریا، دانشکده علوم دریایی نور، دانشگاهتربیت مدرس، نور.
۶. مقصودلو، ع.، پ. اقتصادیعراقی و م. جلیلی. ۱۳۹۰. مرجانهای سخت آبهـا ی سـاحلی ایـران در خلـیج فـارس. مؤسـسه ملـی اقیانوسشناسی، تهران.
۷. موسوی، س . ح. ۱۳۸۹. مکانیابی استقرار زیستگاههای مصنوعی دریایی با اسـتفاده از روش ارزیـابی چنـد معیـارهSMCE – (مطالعـهموردی آبسنگهای مرجانی جزیره کیش). پایان نامه کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج.
۸. مهندسین مشاور سازهپردازی ایران. ۱۳۸۶. طرح جامع مدیریت سواحل و محیط ز یست جز یـره کـ یش. سـازمان منطقـه آزاد کـیش، جزیره کیش، فصل سوم، صفحات ۵۶-۵۹.
۹. ناظم السادات، س. م. ج. و ا. شیروانی . ۱۳۸۴. پیشبینی دمای سطح آب خلیج فارس بـا اسـتفاده از رگرسـیون چندگانـه و تحلیـلمؤ لفههای اصلی. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی ۹(۳): ۱-۱۲.
.01 Ammar, M. S. A. and M. A. Mahmoud. 2006. Effect of physicochemical factors and human impacts on coral distribution at Tobia Kebir and Sharm el Loly, Red sea- Egypt. Egyptian Journal of Aquatic Research 32:
184-197.
.11 Basson, P. W., J. E. Burchard, J. T. Hardy and A. R. G. Price. 1977. Biotopes of the Western Arabian Gulf: Marine Life and Environments of Saudi Arabia, Aramco, Dhahran, Saudi Arabia, pp. 80.
.21 Birkeland, C. 1997a. Life and Death of Coral Reefs. Chapman and Hall, New York, pp. 536.
.31 Burchard, J. E. 1979. Coral Fauna of the Western Arabian Gulf. Aramco, Dhahran, Saudi Arabia, pp. 50.
۵۰
.41 Carpenter, K. E., P. L. Harrison, G. Hodgson, A. H. Saffar and S. H. Hazeem. 1997. The Corals and Coral Reef Fishes of Kuwait. Fahed Al Marouk Press Est. Kuwait, pp. 120.
.51 Clarke, K. R. and R.M. Warwick. 2001. Change in marine communities: an approach to statistical analysis and interpretation. 2nd ed., PRIMER-E, Plymouth, pp.150.
.61 Coles, S. L. 1997. Reef corals occurring in a highly fluctuating temperature environment at Fahal Island, Gulf of Oman (Indian Ocean). Coral Reefs 16: 69-272.
.71 Coles, S. L. and Y. H. Fadlallah. 1991. Reef coral survival and mortality at low temperatures in the Persian Gulf: new species-specific lower temperature limits. Coral Reefs 9: 231-237.
.81 Crossland, C. J. 1984. Seasonal variations in the rates of calcification and productivity in the coral Acropora formosa on a high-latitude reef. Marine Ecology Progress Series 15: 135-40.
.91 Eghtesadi-Araghi, P. 2011. Coral reefs in the Persian Gulf and Oman Sea – An integrated perspective. Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 6: 48-56.
.02 Fatemi, M. R. and M. R. Shokri. 2001. Iranian coral reefs Status white particular reference to Kish Island, Persian Gulf. International coral reef initiative Indian Ocean Regional Workshop, Maputo, Mozambique, 26-28 November, 524-536pp.
.12 Guinan, J. C., C. Brown, M. F. Dolan and A. J. Grehan. 2009. Ecological niche modeling of the distribution of coldwater coral habitat using underwater remote sensing data. Ecological Informatics 4: 83-92.
.22 Leverette, T. and M. Anna. 2005. Predicting habitat for two species of deep-water coral on the Canadian Atlantic continental shelf and slope. PP. 457-479. In: Freiwald, A. and J. M. Roberts. (Eds.), Cold-water Corals and Ecosystems. Springer-Verlag Pub., Berlin.
.32 Newton, K., I. M. Cote, G. M. Pilling, S. Jennings and N. K. Dulvy. 2007. Current and future sustainability of island coral reef fisheries. Current Biology 17: 655-658.
.42 Pandolfi, J. M. 2002. Coral community dynamics at multiple scales. Coral Reefs 21:13-23.
.52 Petersen, D. and R. Tollrian. 2001. Methods to enhance sexual recruitment for restoration of damaged reefs. Bulletin of Marian Science 69: 989-1000.
.62 Pradal, M. A. and B. Millet. 2005. Hydrodynamics modeling applied to reaching optimal functioning of the largest French artificial reef site. Proc. 14th Biennial Coastal Zone Conf. New Orleans, Louisiana, USA, July 17-21, pp 432-445.
.72 Sheppard, C. R. C. and A. L. S. Sheppard. 1991. Corals and coral communities of Arabia. Fauna of Saudi Arabia 12: 3-170.
.82 Snelgrove, P. V. R. 1998. The biodiversity of macro faunal organisms in marine sediments. Biodiversity and Conservation 8: 1123-1132
.92 Sorokin, Y. I. 1993. Coral Reef Ecology, Ecological Studies. Springer Verlag Pub., Berlin.
.03 Spieler, R. E., D. S. Gilliam and R. L. Sherman. 2001. Artificial substrate and coral reef restoration: what do we need to know to know what we need? Bulletin of Marine Science 69: 1013-1030.


پاسخ دهید